OK
.
Tuesday, December 10, 2019

 

❇️انواع چک عبارت است از ...؟!

1.چک عادی، چکی است که اشخاص عهده بانکها به حساب جاری خود صادر و دارنده آن تضمینی جزء اعتبار صادر کننده آن ندارد.

2.چک تایید شده ، چکی است که اشخاص عهده بانکها به حساب جاری خود صادر و توسط بانک محال علیه پرداخت وجه آن تایید می شود.

3.چک تضمین شده ، چکی است که توسط بانک بعهده همان بانک به درخواست مشتری صادر و پرداخت وجه آن توسط بانک تضمین       می شود.

4.چک مسافرتی ، چکی است که توسط بانک مرکزی صادر ودر اختیار بانکها قرار داده و وجه آن در هر یک ازشعب بانکها پرداخت می گردد.

◀️نحوه اجرای وصول چک از طریق ادارات ثبت اسناد و املاک چک در حکم اسناد لازم الاجراء است و هرگاه وجه چک بعلتی از علل مندرج در ماده ۳ قانون چک از قبیل عدم مطابقت امضاء یا قلم خوردگی در متن چک یا اختلاف در مندرجات چک ویا کسر موجودی و یا دستور قضائی و امثال آن از پرداخت وجه چک خوداری گردد بانک مکلف است در گواهینامه عدم پرداخت چک علت یا علل عدم پرداخت را صریحاً قید و امضاء و مهر نموده و به دارنده چک تسلیم نمایددر برگ مخصوص باید مطابقت امضای صادر کننده با نمونه امضاء موجود در بانک ویا عدم مطابقت آن از طرف بانک تصدیق شود. دارنده گواهینامه عدم پرداخت که علت آن کسر موجودی است، می تواند به اجرای اسناد رسمی اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه وتقاضای صدور اجرائیه نماید تقاضای اجرائیه از ثبت محلی که بانک طرف حساب صادر کننده چک در آن محل واقع است بعمل می آید ( ماده ۱۸۳ آئین نامه اجرای اسناد رسمی )

❇️چک در چه صورتی به روز تلقی می‌شود ؟!

◀️چک در صورتی به روز تلقی می‌شود که در همان لحظه که چک را صادر می نمایید تاریخ همان روز را بر چک درج کنید. در این صورت چک دریافت شده به روز است. حتی اگر آن روز تعطیل رسمی باشد،ولی اگر تاریخ چک غیر از تاریخ دریافت باشد چک مهلت دار بود و در صورت طرح شکایت آن چک کیفری نمی‌‎باشد بلکه می‌تواند حقوقی قلمداد گردد. البته باید توجه داشت در صورتی که چک بابت ضمانت خود یا دیگران باشد حقوقی بوده و فاقد ضمانت اجرای کیفری است و دارنده چک می‌تواند طرح دعوی حقوقی نماید.

❇️تفاوت بین چک حقوقی و چک کیفری

◀️عبارت چک حقوقی و چک کیفری فقط در مورد چك‌هاي برگشتي(بلامحل) استفاده مي‌شود و مربوط به نوع مسئوليت شخص صادركننده چك است. اگر چك كيفري باشد،مي‌توان علاوه بر اين‌ كه وجه چك را دريافت كرد،صاحب حساب(صادركننده) را نيز به زندان انداخت. ولي اگر چك حقوقي باشد،فقط مي‌توان وجه چك را دريافت كرد. البته ناگفته نماند كه نوع چك در سرعت و نحوه رسيدگي در دادگاه متفاوت است و در چك كيفري زودتر و راحت‌تر به پولمان خواهيم رسيد؛اما در چك حقوقي به خاطر آيين دادرسي پرپيچ و خم،ديرتر به نتيجه خواهيم رسيد.

❇️چک حقوقی

◀️اکثریت مردم می پندارند که چک کیفری دارای ارزش بوده و چنانچه چک، حقوقی شود، ارزش خود را از دست می دهد؛اما برخلاف تصور عموم مردم، چک حقوقی، بی ارزش نیست. هر چند در چک حقوقی، صادرکننده چک، مرتکب جرم نشده و مجازات نمی شود، اما در مقابل در چک حقوقی، کسانی که پشت چک را امضا کرده اند هم مکلف به پرداخت چک هستند. ضمن اینکه در حالت کیفری، صرفا اموال صادر کننده، در حالی که، در حالت حقوقی، اموال صادرکننده و کلیه ظهرنویسان (کسانی که پشت چک را امضا کرده)، قابل توقیف است.

❇️شرایط شکایت کیفری چک

◀️شاکی باید ظرف مدت 6 ماه از تاریخ سررسید چک، برای برگشت زدن آن اقدام کند و نیز تا 6 ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت اقدام به شکایت نماید. شکایت کیفری را فقط علیه صادر کننده میتوان مطرح کرد. در فرآیند شکایت کیفری، کسانی که پشت چک را امضا کرده اند، مسئولیتی ندارند. واگذار کردن چک به دیگری، قبل از برگشت خوردن، چک را حقوقی نمی کند؛ اما اگر پس از برگشت خوردن، چک را انتقال دهید، چک حقوقی خواهد شد. 

◀️مواردی که صادر کننده ی چک قابل تعقیب کیفری نیست:

1.ثابت شود چک سفید امضا داده شده است.
2.در متن چک وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی باشد.
3.چک بابت تضمین باشد.
4.وصول وجه چک منوط به تحقق شرطی بوده است.
5.چک بدون تاریخ یا وعده دار صادر شده باشد.

❇️شکایت به دلیل حقوقی بودن چک،در چه صورت پیگرد کیفری ندارد؟

◀️اگر روزی چکی را از شخصی در دست داشتید و برای نقد کردن آن به بانک مراجعه کردید و حساب صادرکننده چک موجودی نداشت،برای دریافت طلب خود چه خواهید کرد؟به کدام محکمه مراجعه می کنید؟این نوشتار در پی پاسخ به این سوال است.

◀️قانون به صدور چک بلامحل به عنوان یک جرم نگاه کرده است. هر جرمی برای وقوع،نیاز به شرایطی دارد. قانون اعلام می دارد که در صورت وجود هر یک از حالات یا شرایط زیر،صدور چک بلامحل جرم کیفری نخواهد بود. بنابراین در هر یک از موارد زیر،شکایت شاکی به دلیل حقوقی بودن چک پیگرد کیفری نخواهد داشت:

1.چک وعده دار باشد.
2.چک بابت تضمین انجام تهعد یا معامله باشد.
3.چک سفید امضا صادر شده باشد.
4.ثابت شود چک بدون تاریخ بوده است.
5.وصول چک منوط به تحقق شرط باشد.
6.چک بابت معاملات نامشروع باشد.
7.زمان مراجعه

❇️تحت چه شرایطی صادر کننده ی چک بلا محل قابل تعقیب کیفری است؟

◀️درصورتی‌كه چك به‌صورت تضمینی سفیدامضابدون تاریخ و وعده‌دار نباشد. منظور از این‌كه وعده‌دار نباشد یعنی به روز صادرشده باشد. بعضاً اشخاص چك‌هایی را از بابت تضمین امری یا انجام تعهدی یا مواردی دیگر صادر می‌كنند یا چك‌هایی را به‌صورت امانت بدون تاریخ یا بدون تكمیل آن تسلیم اشخاص می‌كنند. این‌گونه چك‌ها به واسطه این‌كه تضمینی یا سفیدامضا یا بدون تاریخ است فاقد وصف كیفری بوده و تنها از طریق دادگاه‌های حقوقی قابل پیگیری است. حال چنانچه چكی به روز صادر شده باشد و به‌صورت تضمینی سفیدامضا و بدون تاریخ نباشد و متعاقباً به صدور گواهی عدم‌پرداخت منتهی شود، دارنده آن مجاز است با رعایت مواردی كه شرح آن خواهد آمد، با تنظیم شكواییه آن به دادسرا، صادركننده را تحت تعقیب، جهت اعمال مجازات قرار دهد. (ماده 13 قانون صدورچك).

❇️مفقود شدن یا سرقت چک

◀️اگر صادرکننده پس از صدور متوجه شود که چک از طریق کلاهبرداری از او گرفته یا سرقت شده یا اینکه آن را گم کرده باشد، می تواند دستور عدم پرداخت وجه را به بانک بدهد، در این دستور کتبی باید به طور صریح عنوان کند که به چه علت می خواهد مبلغ چک پرداخت نگردد. (دستور عدم پرداخت ممکن است به وسیله صادر کننده یا دارنده چک به بانک ارایه شود و دارنده سند می تواند حامل یا شخصی باشد که به نام او صادر شده است). مواردی که می توان دستور عدم پرداخت داد عبارتند از: اعلام مفقودی، سرقت، جعل، کلاهبرداری، خیانت در امانت و یا به دست آوردن چک از راههای مجرمانه دیگر. دستور دهنده می بایست پس از اعلام عدم پرداخت به بانک شکایت خود را تحویل مراجع قضایی دهد و در مرحله بعد حداکثر ظرف مدت یک هفته گواهی تقدیم شکایت خود را که از مراجع قضایی دریافت کرده به بانک تسلیم نماید، در غیر اینصورت بانک پس از یک هفته وجه چک را با تقاضای دارنده به او پرداخت می کند. هرگاه خلاف ادعایی که موجب عدم پرداخت شده ثابت شود، دستور دهنده به بانک برای عدم پرداخت وجه علاوه بر مجازات حبس و جزای نقدی، باید کلیه خسارت های وارد شده به دارنده چک را نیز بپردازد.

❇️آیا با خط زدن عبارت: « به حواله کرد در متن چک » می توان از نقل و انتقال آن جلوگیری کرد؟

◀️برابر قانون چک ممکن است در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد یا اینکه چک با امضا در پشت آن به دیگری منتقل شود. اما هنگامی که صادر کننده چک با قلم زدن عبارت « به حواله کرد » در متن چک حق پشت نویسی را از کسی که چک در وجه او صادر شده سلب می کند و دریافت کننده هم با پذیرش چک با این وضع موافقت می کند، به نظر می رسد که شخصیت دارنده چک برای صادر کننده مهم بوده و نمیخواهد چک مزبور توسط دیگری دریافت شود و باید پذیرفت که در صورت انتقال این گونه چک ها به دیگری بانک می تواند از پرداخت وجه آن به غیر خودداری کند. گرچه در این خصوص نظر مخالف هم وجود دارد و عده ای معتقدند که چک وسیله پرداخت سریع در امور تجاری است و به صرف امضاء و ظهر نویسی قابل نقل و انتقال است.

❇️وصول پس از فوت صاحب چک

◀️در صورتی که صادر کننده چک فوت کند، از آنجایی که در زمان صدور چک آن شخص زنده بوده و این تصمیم طبق اختیار وی گرفته شده، بانک می‌تواند قبل از حصر وراثت، تعیین ورثه و بررسی اموال متوفی وجه چک را به دارنده پرداخت و یا کارسازی کند. طبق قانون، چک نوشته‌ای است که به موجب آن صادر کننده، کل یا قسمتی از وجهی را که در نزد بانک(محال علیه) دارد به دیگری واگذار می‌کند. این امر در مواردی هم که چک مدت دار بوده و تاریخ سر رسید آن بعد از فوت صادر کننده است، مصداق دارد.
مطابق ماده ۲۳۱ قانون امور حسبی بدهی‌های مدت دار (موجل) متوفی بعد از فوت او حال و بروز می‌شود، لذا در این حالت هم چون چک در زمان حیات متوفی صادر شده، با مرگ او بدهی مدت دار او حال می‌شود و بانک باید قبل از تاریخ سررسید وجه چک را به دارنده چک پرداخت کند. از طرفی هم به موجب ماده ۳۱۱ قانون تجارت، پرداخت چک نباید وعده داشته باشد و بانک‌ها باید با با داشتن موجودی در حساب متوفی، وجه چک را پرداخت کنند.