OK
.
Wednesday, October 16, 2019


نکاتی در مورد ارث❇️

◀️رابطه خویشاوندی یکی از شرایط لازم برای ارث بردن از دیگریست. رابطه خویشاوندی یا نسبی است، مثل وابستگی شخص به ولادت (رابطه پدر با پسر یا دو برادر ) و یا اینکه رابطه خویشاوندی سببی است، مثل وابستگی دو نفر بر اثر ازدواج ( داماد با مادر همسر یا خواهر خانم). یکی از شرایط ارث بردن آن است که مورّث (فردی که از او ارث میبریم)فوت کرده باشد و ورثه( آنکس که ارث میبرد) در زمان مرگ او زنده باشد. جنینی که در شکم مادر است از مورث خود ارث میبرد به شرطی که زنده متولد شود، ولو اینکه فقط یک لحظه زنده باشد.مثلا نوزاد در همان یک لحظه حیات از پدرش که ساعتی پیش فوت شده اموالی را به ارث برده یا پدرش در دوران جنینی به نفع فرزندش وصیت کرده، ورثه فرزند فوت شده (برادران وخواهران) از اموالش ارث میبرند.

❇️ارث مرد 
 
◀️مرد از زن در صورتی که زن فرزند نداشته باشد یک دوم ارث می برد و در صورتی که زن فرزند داشته باشد یک چهارم ارث می برد. و اگر زن بمیرد  و وراثی نداشته باشد شوهر تمام ترکه زن را به ارث می برد. ولی اگر شوهر بمیرد و وراث نداشته باشد زن همان نصیب خود را می برد. و بقیه دارایی شوهر او همانند ترکه بی وراث،به دولت داده می شود.

❇️ارث بردن ورثه از جهیزیه زن

 پس از فوت زن با داشتن ورثه از قبیل پدر مادر و فرزند و همسر تکلیف جهیزیه زن چه خواهد بود آیا جهیزیه ماترک محسوب می شود یا خیر و آیا ورثه از آن ارث می برند یا خیر؟ 

◀️مطابق قانون، همسران در مسائل مالی خود استقلال دارند. به همین دلیل جهیزیه نیز مالی است که متعلق به زوجه است و اگر زمانی زن فوت کند، اموالی که از او به جا می ماند به میزان سهم الارث به ورثه تعلق می گیرد. جهیزیه نیز به چنین سرنوشتی دچار می شود. اگر زوج و زوجه صاحب فرزند باشند، یک چهارم اموال به مرد به ارث می رسد و اگر صاحب فرزندی نباشند، یک دوم اموال به مرد به ارث رسیده و بقیه اموال میان سایر وراث تقسیم می شود.

❇️ازدواج موقت بدون هیچ ارثی

◀️شرط اصلی برای ارث بردن زن از همسرش وجود زوجیت دائمی بین آنها است. از مفهوم ماده 940 قانون مدنی که قید زوجیت دائمی را ذکر کرده می‌توان چنین فهمید که در نکاح منقطه (متعه) هیچ ارثی برای زن راه ندارد؛ حتی زن مثل مورد نفقه که می‌توانست آن را در عقد شرط کند، دیگر نمی‌تواند شرط توارث را در نکاح منقطع (موقت) بگنجاند و اگر چنین شود شرط باطل است.

❇️تقسیم ارث قبل از فوت

 آیا پدر و مادر، قبل از فوت می توانند، اقدام به تقسیم ارثیه نمایند؟!

◀️ارثیه زمانی معنا ومفهوم پیدا می کند که شخصی فوت کند و ماتَرَکی (ارثیه) از وی باقی بماند. بنابر این اگر والدین قبل از فوت اقدام به تعیین سهم برای اولاد نمایند این موضوع در غالب عنوان ارث نمی گنجد بلکه والدین می توانند قسمتی یا هر میزان از اموال و املاک خود را به یک یا چند نفر از فرزندانشان یا هر کس دیگری در غالب عقود دیگری⬅️ مانند هِبه ، صُلح ، هدیه ، فروش یا به اشکال حقوقی دیگری واگذار نمایند همچنین می توانند وصیت کنند که بعد از فوتِ آنها، قسمتی از اموال را به کسی دیگر غیر از فرزندان آنها واگذار شود. البته اگردر غالب وصیت باشد این وصیت فقط تا 3/1 (یک سوم )کل ارثیه نافذ است مگر اینکه کلیه ورّاث آنرا تنفیذ و تایید نمایند(والا نسبت به مازاد 3/1 وصیت  باطل و بلا اثر است) پدر و مادر می توانند ارثیه خود را حتی به غیر از ورثه وصیت نماید مثلا برای امور خیریه یا یکی از همسایگان و... بنابر این اگر والدین قبل از فوت برای جلوگیری از هر گونه نزاع احتمالی قصد دارند که به یکی از روشهایی که گفته شده اقدام نمایند بایستی از طریق ثبت و صدور سند رسمی اقدام نمایند ( برای استحکام رابطه حقوقی و جلوگیری از هر گونه طرح دعوا احتمالی).

❇️اختلاف وراث در تقسیم ارث

◀️اگر یک یا چند نفر از ورثه راضی به تقسیم ترکه نباشند،کسی که مایل است اموال تقسیم شود باید از دادگاه تقسیم ترکه را درخواست نماید. دادگاه همه ورثه را دعوت و به موضوع رسیدگی می کند. اگر مال قابل تقسیم باشد(مثل پول نقد) دادگاه سهم هر یک از ورثه را تعیین می کند،ولی اگر مانند خانه یا اتومبیل باشد که نتوان سهم هر یک از ورثه را جداگانه به وی داد،دادگاه آن را به مزایده می گذارد و پس از فروش،سهم هر یک از ورثه را به آنها پرداخت می کند.

❇️محرومیت از ارث

◀️در بحث ارث با سوالهایی مواجه هستیم. سوالاتی از جمله :

• آیا واقعا پدر حق دارد فرزند خود را از ارث محروم کند ؟!
• آیا محروم کردن از ارث از دید حقوق قابل قبول  است ؟!

◀️محروم کردن از ارث در وصیت نامه معمولا به دو شکل است :

1.گاهی پدر در وصیت نامه خود قید می کند که فلان فرزند من از ارث محروم است. باید دانست که قید چنین عبارتی از لحاظ قانونی صحیح نیست . زيرا در ماده 837 قانون مدني آمده است: «اگر كسي به موجب وصيّت، يك يا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم كند، وصيت مزبور نافذ نيست.» بنابراین با آوردن چنین عبارتی پدر نمی تواند فرزند خود را از ارث محروم کند .

2.گاهی پدر در وصیت خود این عبارت را به کار می برد : تمام ارث من به فرزند ارشدم می رسد . در اینجا پدر کسی را از ارث محروم نکرده است بلکه تمام ارث را برای یکی از فرزندان وصیت کرده است . قانون در اینجا رویه متفاوت تری دارد . در ماده 843 قانون مدني آمده است : وصيت به زياده بر ثلث ترکه نافذ نيست مگر به اجازه وراث و اگر بعض از ورثه اجازه کند فقط نسبت به سهم او نافذ است. یعنی اگر پدر در مثال ما وصیت کرده که تمام اموال به پسر ارشد برسد تا یک سوم این وصیت ( یا یک سوم اموال مورد وصیت ) به او منتقل می شود اما دو سوم آن نیاز به اجازه بقیه وراث دارد تا منتقل شود و در صورتی که اجازه ندهند دو سوم وصیت باطل خواهد شد. 

◀️نکته مهمی که باید در مورد وَرَثه یا موصیّ له بدانیم آن‌ است که بر خلاف تصور عمومی هیچ کس نمی‌تواند یکی از وَرَثه را از ارث خود محروم کند یعنی بگوید فلان پسر یا دخترم از ارث من محروم است و چنانچه کسی این حرف را هم بزند به حرف او توجّهی نمی‌شود و آن شخص نیز همانند دیگر وَرَثه و به اندازه‌ سهمی که خدا برایش معیّن کرده ارث می‌برد. باید بدانیم که موصی له می‌تواند مال وصیّت شده را در زمان حیات میّت یا بعد از مرگ او قبول نکند مثلاً میّت قبل از مرگ به او اطلاع می‌دهد که فلان مال را برای تو وصیّت کرده‌ام که او می‌تواند آن‌را قبول نکند یا اگر بعد از مرگ او فهمید که مالی را برای او وصیّت کرده است می‌تواند از قبول آن خودداری کند که در این صورت آن مال به ورثه منتقل می‌شود. و اگر یک بار چه در زمان زنده بودن یا بعد از مرگ موصی از قبول مال وصیّت شده خودداری کند دیگر نمی‌تواند دوباره آن‌را قبول کند مگر اینکه در فرض ردّ قبل از فوت، موصی دوباره وصیّت کند و او هم وصیّت دوم را قبول بکند.

◀️باید توجه داشت که اگر موصی له مال وصیّت شده را قبل از فوت وصیّت کننده قبول کند در همان لحظه مالک نمی‌شود بلکه بعد از فوت او مالک آن مال می‌شود و قبول او مانع از این نیست که وصیّت کننده نتواند آن مال را در هنگام زنده بودن خود، بفروشد یا از آن استفاده کند؛‌ و در صورتی که آن مال را بفروشد یا در زمان زنده بودنش به کسی هدیه دهد یا به هر طریقی آن را از دست بدهد وصیّت در مورد آن مال باطل می‌شود. اگر موصی له در زمان حیات وصیّت کننده و قبل از او از دنیا برود ورثه او می‌توانند وصیّت را قبول یا ردّ‌ کنند این در صورتی است که غرض وصیّت کننده به ورثه او هم تعلّْق گرفته باشد و الّا می‌تواند بگوید که من فقط می‌خواستم به خود او چیزی بدهم و منظورم ورثه‌ او نبوده است.

❇️تساوی ارث بین پسر و دختر 

• آيا کسی در وصیت خودش می تواند ارث را بین دختر و پسر بطور مساوی تقسیم کند ؟! 

◀️اگر مقصود تقسیم کردن در حال حیات است یعنی شخص زنده است و سهم هر کدام را به آنها می دهد ، این وصیت نیست بلکه هبه است و اشکالی ندارد و در زمان حیات میتواند به هر اندازه بین وراث یا سایر افراد اموال خویش را هبه یا صلح کند. اگر فرد برای بعد از مرگ وصیت می کند دو حالت دارد یا همه ی ورثه کبیر هستند و قبول کرده اند که ارث بطور مساوی تقسیم بشود ، این اشکالی ندارد اما اگر بین آنها صغیر باشد نمی تواند این کار را بکند . قرآن سهم دختر را نصف پسر تعیین کرده است . اگر طرف این وصیت را کرده است ولی همه آنرا قبول نکرده اند ، دختر نصف پسر از ارث سهم می برد . اموال متوفی تا یک سوم در اختیار خودش میباشد، یعنی تا یک سوم میتواند از ماترک را به یک یه چند ورثه وصیت کند و مازاد بر یک سوم  با توجه به عدم رضایت سایر ورثه باطل خواهد بود.

❇️اگر سهم الارث متوفی توسط وکیل اخذ شود چه مزایایی دارد؟!

1.مدت زمان تقسیم ارث خیلی کمتر میباشد.
2.وکیل میتواند گواهی انحصار وراثت را هم بگیرد.
3.در صورتیکه بین وراث اختلاف باشد وکیل با علم به قوانین اختلافات را برطرف میکند.
4.وکیل میتواند مالیات بر ارث را به اداره دارایی بپردازد.
5.نیازی به حضور هیچ یک از وراث در شورای حل اختلاف و یا اداره دارایی نمیباشد.
6.سهم هر یک از ورثه را وکیل میتواند به ورثه دیگر انتقال دهد و یا بفروشد.

❇️اموال مشمول و معاف از ماليات از ارث

◀️اموال معاف از ماليات را می توان بشرح زير برشمرد:

1.وجوه بازنشستگی و وظيفه و پس انداز خدمت و مزايای پايان خدمت، مطالبات مربوط به خسارت اخراج، بازخريد خدمت و مرخصي استحقاقي استفاده نشده و بيمه هاي اجتماعی و نيز وجوه پرداختی توسط مؤسسات بيمه يا بيمه گزار و يا کارفرما از قبيل انواع بيمه های عمر و زندگی، خسارت فوت و همچنين ديه و مانند آنها حسب موردکه يکجا و يا به طور مستمر به ورثه متوفي پرداخت می گردد.

2.اموالی که برای وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی؛ دستگاههايی که بودجه آنها وسيله دولت تأمين ميشود؛ شهرداريها و بنيادها و نهادهای انقلاب اسلامی دارای مجوز معافيت از طرف حضرت امام خمينی(ره) و مقام معظم رهبری مورد وقف يا نذر يا حبس واقع گردد به شرط تأييد سازمانها و مؤسسه هاي مذکور.

3.اثاث البيت محل سکونت متوفی

4.اموال شهدای انقلاب اسلامی نسبت به وراث طبقات اول و دوم

◀️اموال و دارايی های باقی مانده مشمول مالیات بر ارث:

1.سپرده هاي بانکی، اوراق مشارکت و ساير اوراق بهادار به استثناي موارد مندرج در بند( 2) اين ماده و سودهای متعلق به آنها و همچنين سود سهام و سهم الشرکه تا تاريخ ثبت انتقال به نام وراث و يا پرداخت و تحويل به آنها به نرخ سه درصد 

2.سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آنها يک و نيم برابر نرخ هاي مذکور در تبصره (1) ماده 143 (يعني 6 درصد) و ماده 143 مکرر (يعني 75/0 درصد) طبق مقررات مزبور در تاريخ ثبت انتقال به نام وراث

3.حق الامتياز و ساير اموال و حقوق مالی که در بندهای مذکور به آنها تصريح نشده است، به نرخ ده درصد ارزش روز در تاريخ تحويل يا ثبت انتقال به نام وراث

4.انواع وسايل نقليه موتوری، زمينی، دريايی و هوايی به نرخ دو درصد بهای اعلامی توسط سازمان امور مالياتي کشور در تاريخ ثبت انتقال به نام وراث

5.املاك و حق واگذاری محل يک و نيم برابر نرخ هاي مذکور در ماده 59 به ماخذ ارزش معاملاتی املاک (املاک 5/7 درصد) و يا به ماخذ ارزش روز حق واگذاری(حق واگذاری 3 درصد) حسب مورد، در تاريخ ثبت انتقال به نام وراث

◀️درمورد(( اموال و دارايی های متعلق به متوفای ايرانی که در خارج از کشور واقع شده است ))، پس از کسر ماليات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع اموال و داراييها پرداخت شده است به نرخ ده درصد ارزش ماترك که مأخذ محاسبه ماليات بر ارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته است . در صورت عدم شمول ماليات بر ارث در کشور مزبور به مأخذ ارزش روز انتقال يا تحويل به نام وراث نرخ هاي مذکور مربوط به وراث طبقه اول بوده و در صورتی که وراث طبقات دوم و سوم باشند، نرخهای مذکور به ترتيب دو و چهار برابر خواهد شد.

◀️درمورد ((متوفی و وراث تبعه خارجی)) ، اموال و دارايی های متوفی که در ايران واقع است، مشمول ماليات به نرخ وراث طبقه اول می شود. در مورد اشخاصی که قبل از شروع سال 95 فوت نموده اند اعم از اينکه پرونده ماليات برای آنها تشکيل شده يا نشده باشد، ((قوانين جاری در سال فوت)) ملاک محاسبه ماليات میباشد.